Instytut Pamięci Narodowej

Z utworzeniem Instytutu Pamięci Narodowej wiązałem - jak i większość Polaków - duże nadzieje na wyjaśnienie mroków komunistycznego zniewolenia, na dotarcie do SB-ckich archiwów i uzyskanie pełniejszej wiedzy o własnej przeszłości, związanej z walką o wolną Polskę. Chciałem poznać nazwiska tajnych współpracowników (TW) Służby Bezpieczeństwa PRL, którzy donosili na mnie: już nie dla jakiejś formy zemsty, lecz dla samej prawdy, do której każdy człowiek, a zwłaszcza osoba represjonowana, ma przecież niezbywalne prawo.

Dość prędko jednak można było się przekonać, że ułomność ustawy lustracyjnej jest dodatkowo mocno wspierana wypracowaną w IPN praktyką, która czyniła z tej instytucji bardziej Instytut Niepamięci Narodowej, niż - choćby tylko ułomną - kopię urzędu pastora Joachima Gaucka. Przekonywałem się wielokrotnie - i nie jestem w tych wrażeniach odosobniony - że IPN ceni sobie wyżej anonimowość tajnych współpracowników, niż interes osób o statusie (w myśl Ustawy o IPN) pokrzywdzonych w minionym okresie.

Na domiar złego IPN angażował się zbyt często postawą i decyzjami swego pierwszego prezesa w programowy i sterowany proces dyskredytowania dobrego imienia Polski i Polaków na arenie międzynarodowej. Szczególnie boleśnie widoczne to było przy okazji sprawy Jedwabnego, gdzie - na skutek bezprawnych nacisków środowisk żydowskich - zaniechano dogłębnego zbadania zawartości grobów ofiar tamtych wydarzeń, które mogło jednoznacznie wyjaśnić przypisywane Polakom wątpliwe sprawstwo.

Taka negatywna ocena poczynań IPN, a zwłaszcza jego prezesa, skłoniła mnie do wystartowania w konkursie na to stanowisko. Spośród siedemnastu pretendentów przyjęto formalnie 10 kandydatów, którzy następnie zostali wnikliwie sprawdzeni na okoliczność ewentualnej współpracy z SB (nota bene sprawdzenie to jest bardziej dogłębne, niż przy uzyskiwaniu statusu osoby pokrzywdzonej). W wyniku tej weryfikacji pozostało ostatecznie 9 kandydatów (wśród nich piszący te słowa). Przesłuchanie przed Kolegium IPN odbyło się 21 września 2005 roku. W jego efekcie zwyciężył Janusz Kurtyka, szef IPN z Krakowa.

Z wypowiedzi zwycięzcy zapamiętałem dobrze stwierdzenie, iż nie dopuści on, by "sąsiad lustrował sąsiada". W dobie głośnej jeszcze wówczas sprawy "listy Wildsteina" (odsyłam pod tym linkiem zwłaszcza do fragmentu "Reperkusje wydarzenia"!) interpretowano tę wypowiedź jako zapowiedź kontynuacji linii prezesa Kieresa, zdecydowanego przeciwnika powszechnej lustracji.

Udział w konkursie skutkował dla mnie co najmniej jedną korzyścią: przypomniałem po jego rozstrzygnięciu dyrektorowi poznańskiego Oddziału IPN, iż od ponad 3 lat nadal bezskutecznie oczekuję na tzw. odanonimizowanie tajnych współpracowników SB, którzy pojawiali się w ocalałych resztkach moich "teczek", a których danych osobowych nie udało się dotąd w zasobach archiwalnych IPN ustalić. Czy stopień opracowania SB-ckich akt w tym czasie się powiększył (zapewne tak), czy ambicją poznańskiego IPN było udowodnienie swej sprawności - dość, że prawie natychmiast otrzymałem zestawienie danych osobowych "moich" kapusiów. Z zestawieniem tym - uzupełnionym uzyskanymi wcześniej danymi funkcjonariuszy SB - można zapoznać się tutaj.

Dla czytających powyższe informacje krótkofalowców umieszczam poniżej dodatkowe wyjaśnienia, lepiej identyfikujące "moich" kapusiów (kolejność wg pisma IPN z dnia 8 maja 2006 roku):

  I. Tadeusz GRENCEL - SP 3 LRR;
 II. Włodzimierz JAGODZIŃSKI - SP 3 HWO (SK);
III. Jan CHRZANOWSKI - szef kolejno PIR, PAR i URTiP w Poznaniu;
IV. Michał ŚLĘZAK - SP 3 LWW;
 V. Eugeniusz PRZYBYLSKI - SP 3 JBV (SK).

Dalsze informacje z IPN o osobach, które zajmowały się moją osobą służbowo lub jako TW, będę sukcesywnie publikował w tym miejscu.

"Prawda nas wyzwoli" (J 8, 32).